Uprawnienia na podesty ruchome przejezdne to zaświadczenie kwalifikacyjne wydawane przez Urząd Dozoru Technicznego w kategorii I P. Potrzebuje go każdy, kto obsługuje zwyżkę lub nożyce, niezależnie od tego, czy maszyna jest własna, czy wynajęta na jeden dzień. Zdobywa się je egzaminem przed komisją UDT, do którego przygotowuje kurs trwający zwykle dwa lub trzy dni i kosztujący 700 – 1 200 zł. Zaświadczenie jest ważne 5 lat.
Uprawnień nie wydaje ośrodek szkoleniowy i nie da się ich kupić razem z kursem. Kurs przygotowuje, egzamin zdaje kursant, dokument wystawia urząd.
Kto pyta o te uprawnienia
Trzy grupy trafiają do nas najczęściej. Pierwsza to monterzy: elewacje, instalacje, oświetlenie, reklamy, wszystko, co robi się z kosza kilka metrów nad ziemią. Druga to magazyny i hale produkcyjne, gdzie nożyce służą do prac przy regałach, suwnicach i instalacjach podsufitowych. Trzecia to firmy, które podest wynajmują sporadycznie i dowiadują się o wymogu przy ladzie wypożyczalni.
Wypożyczalnie sprzętu coraz konsekwentniej żądają okazania zaświadczenia przed wydaniem maszyny i to jest dziś najczęstszy powód, dla którego ludzie zapisują się na ten kurs w ostatniej chwili. Odmowa wydania podestu oznacza przestój ekipy i nie ma na nią rady poza dokumentem.
Jedna kategoria zamiast dawnych dwóch
Obecnie obowiązuje kategoria I P: podesty ruchome przejezdne. Obejmuje podesty wolnobieżne, samojezdne montowane na pojeździe oraz przewoźne, czyli ciągnięte na przyczepie.
Dawny podział na osobne uprawnienia dla poszczególnych typów już nie funkcjonuje. Jedno zaświadczenie I P obejmuje cały zakres, a nożycowy i przegubowy to dwie konstrukcje objęte tym samym dokumentem. Jeżeli ktoś oferuje osobne kursy na nożycowe i przegubowe jako odrębne uprawnienia, sprzedaje coś, czego nie ma.
Działa to również w drugą stronę. Zaświadczenie na wózki widłowe dotyczy wózków i nic nie mówi o podestach, tak jak I P nic nie mówi o wózkach. Kto w zakładzie obsługuje oba rodzaje sprzętu, potrzebuje dwóch dokumentów, a każdy z nich ma własną datę ważności.
Czego I P nie obejmuje
Załącznik nr 3 do rozporządzenia o sprawdzaniu kwalifikacji wymienia podesty ruchome w pięciu osobnych wierszach i tylko jeden z nich to podesty przejezdne. Pozostałe są odrębnymi zakresami, z własnym zaświadczeniem i własnym, dłuższym terminem:
- podesty ruchome stacjonarne: 10 lat
- podesty ruchome wiszące, uprawniające także do stacjonarnych: 10 lat
- podesty ruchome masztowe, uprawniające także do stacjonarnych: 10 lat
- podesty na pojazdach kolejowych: 10 lat
Zaświadczenie I P nie uprawnia do żadnego z nich. Jest to częsta pomyłka przy pracach elewacyjnych, gdzie ekipa ma uprawnienia na zwyżkę, a na budowie stoi podest masztowy przy ścianie. To dwa różne dokumenty, mimo że oba urządzenia nazywa się w rozmowie podestem. Jeżeli pracujesz na podeście innego rodzaju niż przejezdny, napisz, jaki to sprzęt, a sprawdzimy właściwy zakres przed zapisem.
Zakres kursu
- przepisy dozoru technicznego, obowiązki i odpowiedzialność obsługującego
- rodzaje podestów i ich zastosowanie
- stateczność, najważniejszy temat całego kursu: podłoże, podpory, dopuszczalne obciążenie kosza, siła wiatru
- urządzenia zabezpieczające i procedura opuszczania awaryjnego
- czynności przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu
- zajęcia praktyczne na podeście
- egzamin przed komisją UDT
Dwa lub trzy dni wystarczają, bo samo sterowanie koszem większość uczestników opanowuje w pół godziny. Reszta czasu idzie na to, co decyduje o bezpieczeństwie i o wyniku egzaminu.
Jak wygląda egzamin
Egzamin przeprowadza komisja UDT, nie my. Część teoretyczna to test z budowy urządzenia, dopuszczalnych obciążeń, dozoru technicznego i BHP. Część praktyczna to wykonanie zadania na podeście pod obserwacją egzaminatora: przygotowanie maszyny do pracy, rozstawienie, praca koszem i odstawienie.
Najczęstsza przyczyna oblania nie jest brakiem umiejętności sterowania. To pominięcie czynności kontrolnych przed rozpoczęciem pracy i nieprawidłowe odstawienie urządzenia po jej zakończeniu. Przy podeście oznacza to konkretnie: ocenę podłoża, sprawdzenie podpór i zabezpieczeń, a na koniec złożenie maszyny do pozycji transportowej. Osoby z doświadczeniem oblewają właśnie na tym, bo w codziennej pracy te punkty dawno przestały być rytuałem. Dlatego ćwiczymy je osobno, także z kursantami, którzy jeżdżą od lat.
W razie niepowodzenia egzamin można powtórzyć. Opłata urzędowa jest wtedy naliczana ponownie, kurs nie.
Wywrotki, czyli o czym naprawdę jest ten kurs
Statystyki wypadków przy podestach są jednoznaczne: dominują wywrócenia maszyny, nie awarie mechaniczne. Przyczyny powtarzają się do znudzenia. Praca na nieutwardzonym lub pochyłym podłożu, niewysunięte albo źle podparte stopy, przekroczone obciążenie kosza, wiatr powyżej dopuszczalnego dla danej maszyny.
Każda z tych rzeczy jest sprawdzalna w minutę przed rozpoczęciem pracy. Dlatego w części praktycznej najwięcej uwagi poświęcamy ocenie podłoża i prawidłowemu rozstawieniu podpór, a nie samemu manewrowaniu koszem.
Który podest do jakiej pracy
Dobór maszyny bywa równie ważny jak uprawnienia, a wypożyczalnie rzadko doradzają.
Nożycowy podnosi tylko pionowo, ma dużą powierzchnię kosza i największy udźwig. Sprawdza się w halach i wewnątrz budynków, na równym, utwardzonym podłożu. Nie ominie przeszkody.
Przegubowy (wysięgnikowy) sięga w bok i ponad przeszkodami, dociera tam, gdzie nożycowy nie podjedzie. Ma mniejszy udźwig kosza i większą wrażliwość na wiatr.
Teleskopowy daje największe zasięgi pionowe, prosty wysięg bez omijania przeszkód.
Praktyczna zasada: jeżeli między maszyną a miejscem pracy stoi cokolwiek, dach, rusztowanie albo ogrodzenie, potrzebny jest przegubowy, nawet jeśli nożycowy jest tańszy w wynajmie.
Praca na wysokości
Obsługa podestu jest pracą na wysokości, co pociąga za sobą dwa dodatkowe wymagania:
- orzeczenie lekarskie obejmujące pracę na wysokości powyżej 3 m
- szelki bezpieczeństwa z linką przypięte do punktu kotwiącego w koszu, obowiązkowo przy podestach przegubowych, gdzie gwałtowny ruch wysięgnika może wyrzucić operatora
Przy podestach nożycowych, poruszających się wyłącznie pionowo, wymóg szelek zależy od instrukcji producenta.
Orzeczenie nie jest warunkiem egzaminu UDT. Ustawa o dozorze technicznym wymaga od zdającego tylko ukończonych 18 lat i polskiego wystarczającego do egzaminu albo tłumacza przysięgłego (art. 23 ust. 1c). Badania są sprawą zatrudnienia: lekarz bada na skierowanie pracodawcy, który za to płaci (Kodeks pracy, art. 229 § 4a i 6). W skierowaniu pracodawca opisuje warunki pracy, więc jeżeli ma w nich być praca na wysokości, trzeba to wpisać od razu. Orzeczenie wystawione pod samo prowadzenie wózka tego zapisu nie obejmie.
Podest a prawo jazdy
Zaświadczenie I P obejmuje obsługę podestu: pracę koszem, wysięgnikiem i podporami. Nie zastępuje prawa jazdy i nie ma z nim nic wspólnego. Przejazd podestem montowanym na pojeździe po drodze publicznej podlega przepisom ruchu drogowego, według tej samej zasady, którą opisaliśmy przy wózkach widłowych: na terenie zakładu wystarcza zaświadczenie, na drodze obowiązują przepisy drogowe.
Ważność i przedłużenie
Zaświadczenie I P jest ważne 5 lat. Przedłużenie odbywa się na wniosek złożony najpóźniej trzy miesiące przed upływem terminu, przy co najmniej 3 latach pracy w okresie ostatnich 5 lat ważności, tak samo jak przy suwnicach i wózkach. Nie wymaga powtarzania kursu ani egzaminu.
Wniosek złożony później to już inna procedura: pełny egzamin od nowa. Pięć lat to krótszy okres niż przy kategoriach II WJO i II S, więc operator, który ma w portfelu kilka dokumentów, zwykle najpierw traci ważność właśnie tego. Które kategorie dostają jaki termin i co przygotować przed wnioskiem, rozpisaliśmy w poradniku o ważności zaświadczeń.
Ile to kosztuje
- kurs na podesty ruchome przejezdne (I P) z przygotowaniem do egzaminu: 700 – 1 200 zł
- opłata egzaminacyjna UDT, naliczana osobno według stawek urzędu
- szkolenie z pracy na wysokości, jeśli potrzebne: 150 – 300 zł
Opłata egzaminacyjna nie podlega rabatom, bo jest opłatą urzędową, nie naszą. W ofercie rozdzielamy ją od ceny kursu, żeby było wiadomo, co jest czyją opłatą.
Dla ekip budowlanych i firm wynajmujących sprzęt prowadzimy kursy grupowe na miejscu, na podestach, na których ludzie potem pracują. Stawka na osobę spada wtedy wyraźnie, szczegóły przy szkoleniach dla firm.
Zapisz się
Podaj typ podestu, z którego korzystasz, albo model z wypożyczalni. Potwierdzimy zakres uprawnień i podamy najbliższy termin. Napisz lub zadzwoń.